قارچ گانودرما که در زبان ژاپنی “Reishi” و در زبان چینی به نام “Lingzhi” نامگذاری شده است یکی از منابع اصلی دارو در سراسر جهان است. مهمترین نوع قارچ گانودرما لوسیدیوم است. در حال حاضر محصولات G. lucidum تجاری به اشکال مختلفی از جمله پودرها، مکمل های غذایی، چای و قهوه در دسترس هستند.
گانودرما لوسیدیوم در طب سنتی چینی به عنوان درمانی برای بیش از 20 بیماری مختلف از جمله میگرن و سردرد، فشار خون بالا، التهاب مفاصل، بیماری های تنفسی مانند برونشیت و آسم، بی اشتهایی، بواسیر و بیماریهای روده، چربی خون، التهاب مجاری ادراری، اختلالات هورمونی و یبوست، بیماری خود ایمنی لوپوس، هپاتیت، مشکلات قلبی عروقی و سرطان ها و سایر بیماریها مورد استفاده قرار گرفته است. علاوه بر این بر اساس مطالعات اخیر برخی از خواص قارچ گانودرما که مربوط به کنترل قند خون و حفاظت از کبد و مقابله در برابر میکروارگانیسم های بیماری زا هستند به اثبات رسیده است.
جمع آوری قارچ گانودرما وحشی بسیار دشوار است و در زمان های قدیم، گانودرما از طبیعت جمع آوری می شد و فقط توسط افراد ثروتمند مصرف میشد، اما امروزه در حجم عظیمی برای عموم مردم کشت می شود. کشت مصنوعی برای اولین بار در سال 1937 انجام شد اما موفقیت آمیز نبود تا اینکه در سال 1969 یک روش برای کشت گانودرما توسط محقق چینی ابداع شد که برای اولین بار توانست اسپور گانودرما را برای اهداف کشت جداسازی کند. بعد از آن کشت و پرورش قارچ گانودرما در سایر کشورها رواج پیدا کرد به طوریکه بسترهای کشت مختلف را در شرایط مختلف امتحان کردند.
امروزه کشت تجاری این قارچ در سراسر جهان به ویژه در کشورهای گرمسیری آسیا برای تأمین تقاضای روزافزون و فزاینده برای قارچ گانودرما لوسیدیوم G. lucidum به عنوان یک داروی طبیعی، افزایش پیدا کرده است. از آنجا که گونه های مختلف قارچ گانودرما نیاز به شرایط مختلفی برای رشد و پرورش دارند و از سوی دیگر با استفاده از تکنیک های سنتی کشت قارچ گانودرما، چندین ماه زمان برای رشد و نمو کامل آن نیاز است بنابراین روش های مصنوعی G. lucidum با استفاده از بسترهای کشت ساخته شده از دانه های غلات، خاک اره، چوب پنبه و تنه درخت ایجاد شده است.
معمولاً فصل تابستان به عنوان بهترین زمان برای پرورش قارچ در نظر گرفته می شود. عوامل مختلف محیطی شامل سطح اکسیژن و غلظت یون کلسیم برای کشت و پرورش گانودرما مهم هستند. تحقیقات علمی در مورد بهترین نوع بستر کشت و اثربخشی انواع خاک اره به همراه مقدار مشخصی از سبوس برنج یا سبوس گندم برای پرورش قارچ گانودرما انجام شده که نشان می دهد نسبت 1: 9 از خاک اره و سبوس برنج / سبوس گندم برای کاشت G. lucidum حتی در مقیاس های بزرگ بسیار مناسب است.
معمولا خاک اره را از کارخانه های چوب و سبوس برنج یا گندم را نیز از کارخانه ها و آسیاب های برنج و گندم در سطح شهر جمع آوری می کنند و برای ساخت کمپوست جهت پرورش قارچ گانودرما به کار می برند. میزان رطوبت مورد نیاز برای پرورش قارچ گانودرما به نسبت 65 درصد رطوبت و 35 درصد مواد خشک کمپوست می باشد. سایر مواردی که به کمپوست اضافه می شود شامل کلسیم سولفات (گچ) و کربنات کلسیم (پودر گچ) برای رسیدن خنثی کردن بستر کشت می باشد به طوری که میزان PH بستر کشت در درجه پنج باید ثابت بماند. (PH5/5 ).
سپس این ترکیبات داخل کیسه های پلی پروپیلن ریخته می شوند و با استفاده از پنبه و یک حلقه پلاستیکی سر کیسه ها محکم بسته می شود. سپس این کیسه ها که بستر کشت قارچ گانودرما هستند به مدت دو ساعت در دستگاه اتوکلاو ضدعفونی و استرلیزه می شود. بعد از اینکه کیسه از داخل دستگاه اتوکلاو خارج شد باید اجازه داد تا خنک شوند و سپس بذر های قارچ گانودرما در این کیسه ها ریخته می شود و در اتاق تاریک با میزان دی اکسید کربن بالا و در دمای 28-35 درجه سانتی گراد قرار می گیرند.
معمولا بعد از مدت 25 روز تمام جوانه های کوچک گانودرما روی بستر کشت ظاهر می شوند که در این هنگام باید قسمت بالای کیسه ها در معرض دمای 28 درجه سانتیگراد با فشار گاز دی اکسید کربن به مقدار 1500 ppm و شدت نور 800 lux light و مقدار 95% RH رطوبت قرار گیرد. زمانی که جوانه های قارچ گانودرما به اندازه کافی رشد کرد بعد از آن باید میزان رطوبت به 80% و میزان هوای تازه تر به دی اکسید کربن 1000 PPM کاهش داده شود.
در مرحله بعدی زمانی که کلاهک زرد رنگ قارچ به طور کامل شکل گرفت میزان رطوبت باز هم باید کمتر شود و به مقدار 60 درصد برسد و قارچ ها در این مرحله در دمای 25 سانتیگراد به رشد خود ادامه دهند تا جائی که بدنه آنها کاملا گوشتی شود و قسمت میوه ای آن به رنگ قرمز یا قهوه ای با پوست براق تغییر کند که نشانه رسیدن قارچ گانودرما می باشد. مدت زمان برای هر بذر گانودرما که به بلوغ کامل برسد بین 10 تا 15 روز طول می کشد. بعد از آن می توان قارچ را از قسمت ساقه گرفته و آن را با قیچی جدا کرد.
بعد از اینکه دوره اول کشت گانودرما برداشت شد مجددا با همان شرایط محیطی برای پرورش قارچ ها در دور دوم بسته ها استفاده می شوند و با توجه به شرایط محیطی به میزان دو تا سه دور می توان از جوانه های باقی مانده بر روی کیسه ها قارچ تازه کشت نمود.
بعد از آن قارچ های تازه در دمای کمتر از 50 درجه سانتی گراد خشک می شوند. معمولا از یک کیلوگرم قارچ تازه گانودرما 450 گرم قارچ خشک شده به دست می آید. افرادی که در صنعت کشت و پرورش قارچ گانودرما فعالیت می کنند آنها را برای صنایع دارویی تولید می کنند. به دلیل اینکه گانودرما مزه بسیار تلخی دارد و از جنس چوب سخت است در صنایع غذایی از آنها استفاده نمی شود.
هر چند که اخیرا در ترکیب با قهوه به صورت قهوه گانودرما فرآوری می شود اما بیشتر تولید کنندگان محصولات خود را در بازار دارویی به فروش می رسانند که از آن قرص، کپسول، مکمل، پودر و عصاره گانودرما تهیه می شود. اخیرا از قارچ گانودرما در تولید محصولات آرایشی و بهداشتی برای مراقبت و سلامت و زیبایی پوست و مو نیز استفاده می شود.
